Folia monomeryczna i folia polimerowa to dwie najczęściej używane klasy kalandrowanej folii PVC do cięcia ploterowego. Z daleka wyglądają identycznie: te same kolory, ten sam mat i połysk, podobna grubość. Różnica wychodzi dopiero po sezonie na słońcu, kiedy jedna trzyma wymiar, a druga zaczyna się kurczyć. Ten tekst jest częścią przewodnika folie reklamowe ploterowe, w którym opisujemy wszystkie klasy folii do napisów, logotypów i oznakowania.
Skąd się bierze różnica: plastyfikator
Obie klasy powstają z PVC metodą kalandrowania, czyli walcowania masy między rozgrzanymi walcami do cienkiej warstwy. Samo PVC jest sztywne, więc producent dodaje plastyfikator, który czyni folię elastyczną. I tu zaczyna się cała różnica.
Folia monomeryczna
W folii monomerycznej plastyfikator ma krótkie cząsteczki. Są tanie i dobrze zmiękczają materiał, ale z czasem migrują: przechodzą do kleju albo uchodzą z powierzchni. Folia traci elastyczność, twardnieje i kurczy się. Słońce i wahania temperatury ten proces przyspieszają. Typowa trwałość klasy to 3-4 lata, a grubość 75 µm.
Folia polimerowa
W folii polimerowej plastyfikator ma długie, rozgałęzione cząsteczki, które zostają w materiale. Folia zachowuje elastyczność i wymiar przez lata, nawet na zewnątrz. Typowa trwałość klasy to około 7 lat na zewnątrz, grubość 70 µm, klej poliakrylanowy trwały. Cieńsza folia lepiej układa się na lekkich krzywiznach i na nitach.
Porównanie parametrów
Wartości w tabeli są typowe dla klasy materiału. Konkretne serie, na przykład Oracal 641 jako folia monomeryczna albo serie polimerowe Oracal, Avery Dennison czy 3M, mają własne karty techniczne.
| Cecha (wartości typowe dla klasy) | Folia monomeryczna | Folia polimerowa |
|---|---|---|
| Materiał | PVC monomeryczny, kalandrowany | PVC polimerowy, kalandrowany |
| Grubość | 75 µm | 70 µm |
| Klej | trwały lub usuwalny | poliakrylanowy trwały |
| Trwałość | 3-4 lata | 7 lat (zewn.) |
| Skurcz | wyraźny po sezonie na słońcu | niewielki, folia trzyma wymiar |
| Powierzchnie | płaskie i lekko wypukłe | płaskie, lekko wypukłe, łagodne krzywizny |
| Typowe zastosowanie | krótkie kampanie, wnętrza | witryny, oznakowanie, flota na lata |
Szczegółowy opis najpopularniejszej serii monomerycznej znajdziesz w tekście o folii Oracal 641.
Skurcz: jak wygląda w praktyce
Skurcz folii monomerycznej nie jest widoczny od razu. Po pierwszym lecie albo pierwszej zimie litery minimalnie się zmniejszają, a wokół ich krawędzi odsłania się cienki pasek kleju. Zbiera się na nim kurz i sadza, więc napis dostaje ciemną obwódkę. Drobne elementy, kropki nad literami, cienkie szeryfy, zaczynają odchodzić jako pierwsze.
Przy dużych, pełnych powierzchniach efekt jest jeszcze wyraźniejszy. Pas folii na całą szerokość szyby czy tablicy potrafi odsłonić na krawędziach kilka milimetrów kleju, a przy łączeniach brytów pojawia się szczelina. Folia polimerowa w tych samych warunkach trzyma wymiar i krawędzie pozostają czyste.
Zdejmowanie po latach
Druga różnica wychodzi przy demontażu. Monomeryczna folia po kilku latach na słońcu jest krucha, rwie się na małe kawałki i zostawia klej, który trzeba zmyć preparatem. Polimerowa zwykle schodzi większymi płatami po podgrzaniu. Jeśli wiesz, że oznakowanie trzeba będzie kiedyś zdjąć, na przykład przy zmianie najemcy lokalu, to argument za lepszą klasą albo za klejem usuwalnym.
Kiedy tańsza klasa wystarczy
Folia monomeryczna nie jest gorsza z definicji. Jest po prostu przeznaczona do innych zadań i w wielu z nich przepłacanie za polimer nie ma sensu.
- Krótka kampania. Wyprzedaż, otwarcie, sezonowa promocja, targi. Napis zdejmiesz, zanim folia zdąży się skurczyć.
- Wnętrza. Ściany, drzwi, meble, tablice w biurze i sklepie. Bez słońca i mrozu migracja plastyfikatora jest wolna.
- Oznakowanie tymczasowe. Numeracja stanowisk, piktogramy na czas remontu, opisy, które zmienią się przy nowej aranżacji.
- Próby i prototypy. Sprawdzenie koloru i wielkości liter na miejscu przed zamówieniem folii na lata.
Kiedy potrzebna jest folia polimerowa
- Witryny na lata. Logotyp, godziny otwarcia, oznakowanie lokalu. Szyba od południa to najcięższe warunki dla folii.
- Oznakowanie zewnętrzne. Tablice, szyldy, kasetony, słupki, wszystko, co stoi w słońcu i na mrozie.
- Pojazdy bez przetłoczeń. Napisy na płaskich bokach aut dostawczych, przyczep i drzwi. Na wklęsłości i przetłoczenia potrzebna jest folia wylewana.
- Duże pełne powierzchnie. Pasy i tła, na których skurcz byłby widoczny od razu na łączeniach.
Rachunek w całym okresie użytkowania
Folia polimerowa jest droższa w zakupie, ale w wielu projektach porównanie samej ceny materiału wprowadza w błąd. W koszcie napisu na witrynie folia to zwykle mniejsza część: resztę stanowią przygotowanie pliku, cięcie, wybieranie, transfer i montaż. Jeśli folia monomeryczna skurczy się po dwóch sezonach, całą tę pracę trzeba powtórzyć, a do tego zdjąć starą, kruchą folię i zmyć klej z szyby.
Przy oznakowaniu na lata folia polimerowa zwykle wychodzi więc taniej, bo montuje się ją raz. Przy kampanii, która i tak zniknie po kilku tygodniach, różnica w trwałości nie ma znaczenia i wtedy wybór tańszej klasy jest racjonalny.
Klej trwały czy usuwalny
Folie monomeryczne występują z klejem trwałym lub usuwalnym, polimerowe najczęściej z trwałym klejem poliakrylanowym. Klej usuwalny ułatwia demontaż po kampanii, ale słabiej trzyma na chropowatych i niskoenergetycznych powierzchniach, takich jak niektóre tworzywa i farby proszkowe. Klej trwały po pełnym związaniu trzyma mocno i na zewnątrz daje większą pewność, że litery nie odejdą przy myciu.
Klasa folii nie zmienia sposobu przenoszenia napisu na podłoże: w obu przypadkach wycięte litery przekłada się folią transferową dobraną do wykończenia folii, matowego lub błyszczącego.
Jak rozpoznać klasę folii
Na rolce i w karcie technicznej producent zawsze podaje klasę materiału: monomeric, polymeric albo cast. Jeśli zlecasz cięcie, zapytaj wprost, na jakiej serii będzie wykonany napis i jaką ma trwałość według karty. Sama grubość niewiele mówi, bo obie klasy mają zbliżone wartości. Przy wycenie podajemy serię i wysyłamy jej kartę techniczną.
Pytania, które warto zadać przed wyborem
- Jak długo napis ma zostać na miejscu?
- Czy będzie na zewnątrz i od której strony świata?
- Czy powierzchnia jest płaska, czy ma krzywizny i nity?
- Czy folię trzeba będzie kiedyś zdjąć bez śladów?
Jeśli choć jedna odpowiedź wskazuje na zewnątrz i dłuższy czas, wybierz folię polimerową. Porównanie wszystkich klas, łącznie z okiennymi i samochodowymi, znajdziesz w przewodniku po foliach.
Wycena montażu z doborem serii
Wymiary szyb albo zdjęcie wystarczą. Dobierzemy klasę folii i odeślemy kartę techniczną wybranej serii.