Przewodnik po foliach samoprzylepnych

Co trzeba wiedzieć, zanim kupisz rolkę

Trzy klasy PVC: monomeryczna, polimerowa, wylewana

Folia samoprzylepna do reklamy i oklejania to najczęściej PVC. Różnice między klasami biorą się z tego, jak folia powstaje i jaki plastyfikator ją zmiękcza. Monomeryczna jest kalandrowana (walcowana) i zmiękczana krótkimi cząsteczkami, które z czasem z niej uchodzą: folia twardnieje, kurczy się o kilka milimetrów i kruszy. Trwałość 3-4 lata, zastosowanie: płaskie powierzchnie, kampanie na sezon. Polimerowa też jest kalandrowana, ale plastyfikator o długich łańcuchach nie migruje, więc wymiar zostaje stabilny przez 7-8 lat; to standard na witryny, przeszklenia biurowe i pojazdy bez przetłoczeń. Wylewana powstaje z płynnej masy rozlanej na podłożu, bez walcowania, więc nie ma naprężeń wewnętrznych: układa się w przetłoczeniach i wklęsłościach, nie odchodzi z zagłębień i wytrzymuje do 10-12 lat. Jest cieńsza i droższa, dlatego trafia na karoserie i tam, gdzie folia ma zostać na długo.

Kleje: trwały, usuwalny, repozycjonowalny, kanalikowy

Klej trwały poliakrylanowy wiąże się z podłożem na stałe; po latach schodzi razem z folią, jeśli folia jest polimerowa lub wylewana. Klej usuwalny ma niższą przyczepność początkową i pozwala zdjąć folię bez śladów po kilku miesiącach, dlatego dostają go folie na kampanie i One Way Vision. Klej repozycjonowalny pozwala unieść folię i położyć ją ponownie, zanim zostanie dociśnięta. Klej kanalikowy (air-release) ma w warstwie mikrokanaliki, którymi powietrze wychodzi pod raklą; to on umożliwia aplikację na sucho bez pęcherzy na dużych płaszczyznach i karoseriach.

Grubość w mikronach i co z niej wynika

Grubość folii podaje się w mikrometrach (µm), zwykle bez kleju i bez papieru podkładowego. Folie ploterowe mają 70-80 µm, przeciwsłoneczne 50-60 µm, ochronne i bezpieczne 100 µm i więcej, perforowane One Way Vision około 150 µm. Grubsza folia jest łatwiejsza w aplikacji i bardziej odporna na rysy, cieńsza lepiej układa się w detalach. Grubość nie mówi nic o trwałości: 75 µm folia monomeryczna zestarzeje się szybciej niż 60 µm wylewana.

Parametry folii okiennych: VLT, TSER, UV

VLT (visible light transmission) to procent światła widzialnego, który przechodzi przez folię: lustro srebrne około 18-20 %, folia bezbarwna około 70 %, mrożona około 75 % w postaci rozproszonej. TSER (total solar energy rejected) to procent energii słonecznej, który folia odbija i pochłania, zanim trafi do środka; w seriach lustrzanych do około 79 %. Blokada UV w typowych foliach okiennych z filtrem UV wynosi około 99 %, niezależnie od odcienia; dokładną wartość podaje karta serii. Lustro weneckie działa po jaśniejszej stronie, czyli w dzień od zewnątrz; po zmroku efekt się odwraca.

Folie mrożone i dekoracyjne

Folia mrożona (etched glass) imituje szkło szronione: rozprasza światło, zostawia zarysy sylwetek, nie zaciemnia. Polimerowa wersja o grubości około 80 µm trzyma wymiar 7-8 lat wewnątrz. Wzory, linie i logotypy wycina się w niej ploterem w negatywie, bez druku, więc nie blakną. Alternatywy dekoracyjne to folie kolorowe transparentne (efekt witrażu) i folie z fakturą, dobierane ze wzornika.

One Way Vision i folie do druku

One Way Vision to folia perforowana, zwykle w proporcji 50/50: połowa powierzchni to otwory. Z jaśniejszej strony widać nadruk, z ciemniejszej przez otwory widać na wylot. Nadruk UV lub lateks warto zabezpieczyć laminatem perforowanym. Trwałość 2-3 lata na zewnątrz, klej usuwalny, wymiana grafiki bez śladów. Folie do druku bez perforacji łączy się z laminatem ochronnym, który chroni przed UV i myjnią.

Klasyfikacja ogniowa B-s1,d0 i atest PZH

W obiektach użyteczności publicznej zarządca może wymagać folii z klasyfikacją reakcji na ogień wg PN-EN 13501-1. Euroklasa B-s1,d0 (potocznie „folia B1") oznacza materiał trudno zapalny, o małej emisji dymu i bez płonących kropli. Atest higieniczny PZH potwierdza, że materiał nie wydziela substancji szkodliwych w normalnym użytkowaniu. Oba dokumenty dotyczą konkretnych serii; przed zamówieniem do takiego obiektu podaj wymaganą klasę.

Usuwalność i zdejmowanie starej folii

Folię zdejmuje się po podgrzaniu do około 50-60 °C, ciągnąc powoli pod ostrym kątem. Polimerowe i wylewane schodzą w całości. Monomeryczne po latach kruszą się i zostawiają klej, który trzeba zmyć preparatem do usuwania kleju i zebrać skrobakiem z tworzywa, nie metalowym, żeby nie porysować szkła. Na szybach zespolonych nie używa się ostrych narzędzi przy uszczelce.

Aplikacja na mokro i na sucho

Na szkło folie kładzie się na mokro: roztwór aplikacyjny pozwala ustawić folię, a rakla filcowa wyciska wodę i powietrze od środka na zewnątrz. Na karoserie i folie z klejem kanalikowym stosuje się aplikację na sucho, z repozycjonowaniem i dogrzaniem krawędzi. W obu przypadkach o wyniku decyduje przygotowanie podłoża: odtłuszczenie alkoholem izopropylowym i usunięcie pyłu, bo każdy pyłek zostaje pod folią na lata. Dylatacja 1,5 mm od ramy chroni krawędź przed wodą i myjką.

Jak czytać kartę techniczną (TDS)

Karta techniczna serii podaje: rodzaj i grubość folii, rodzaj kleju i jego przyczepność, trwałość w latach dla ekspozycji pionowej w klimacie środkowoeuropejskim, zakres temperatur aplikacji i użytkowania, skurcz wymiarowy, a przy foliach okiennych VLT, TSER i blokadę UV. Trwałość „do 10 lat" dotyczy powierzchni pionowych; maska i dach auta albo szyba od południa starzeją się szybciej. Jeśli w karcie nie ma klasyfikacji ogniowej, seria jej nie ma, niezależnie od tego, co mówi sprzedawca.